Cấu trúc của xoang mũi và vai trò miễn dịch của xoang

Cấu trúc của xoang mũi:

Các xoang mặt đều là các hốc xương rỗng có đặc điểm thanh trong đều lát lớp niêm mạc liên tiếp với niêm mạc hốc mũi. Lớp niêm mạc cũng như niêm mạc mũi được gọi là niêm mạc đường hô hấp hay đường thở trên.

Xem thêm: Giải phẫu xoang mũi ở người: các xoang trước, xoang sau

cấu trúc xoang mũi

Cấu trúc niêm mạc xoang mũi

Lớp niêm mạc đường hô hấp trên có cấu trúc phức tạp với hai đặc điểm:

– Có các tế bào lông chuyển ở trong xoang. Các lông chuyển ở bề mặt trên của tế bào lát này là các lông rất nhỏ, luôn chuyển động như những lớp sóng theo một hướng nhất định và đều đặn.

– Dưới và xen kẽ với các tếbào lông nay là nhiều tuyến tiết, gồm tuyên tiết dịch và tuyên tiết nhầy. Dịch hay nhầy được tiết ra nhiều hoặc ít tùy theo mức độ sạch, hay ô nhiễm của không khí thở hít vào và tình trạng bình thường hay bệnh lý của xoang.

Nhờ có các tế bào lông chuyển và các tuyến tiết mà mũi xoang thực hiện được chức năng của đường thở trên, sự rối loạn, ngừng trệ của hai cấu trúc này sẽ đưa tới tình trạng bệnh lý của viêm xoang.

– Các lông mao và lớp dịch nhầy giữ các bụi bẩn, vi sinh lại.

– Tùy theo nồng độ và các loại hóa chất độc mà các tuyến tiết dịch để làm loãng đi hay các chất nhầy để bao bọc, giữ lại.

– Các lông mao chuyển động theo hướng đưa các vi sinh, bụi, chất độc hại đã được làm loãng hay bao bọc lại ra khỏi hệ thống đường thở. Đặc biệt, hướng chuyển động nhằm đưa các chất cần thải trừ đến lỗ thông mũi xoang.

Vai trò miễn dịch của xoang mũi:

Niêm mạc xoang còn có vai trò quan trọng trong miễn dịch với việc bao vây, đưa các bạch cầu tới tiêu diệt vi khuẩn, vi rút và tạo lập hệ thống miễn dịch khi có các vật lạ (dị nguyên) thở hít vào để huy động khả năng phòng chống khi dị nguyên xâm nhập vào các lần sau.

Cần nhớ từ khi sinh ra đến 6 hay 12 tháng khả năng miễn dịch nhờ vào máu và sữa của mẹ. Từ 1 tuổi trẻ phải lập dần hệ thống miễn dịch để đến khoảng 10 tuổi có đủ khả năng miễn dịch như người lớn. Sự tạo lập hệ thống miễn dịch này (với khoảng 300 vi khuẩn và vi rút thường gặp) chủ yếu nhờ vào niêm mạc mũi xoang. Những đợt viêm mũi xoang cấp (với ngạt, chảy nước mũi) thường chỉ là phản ứng tạo lập miễn dịch, cần được theo dõi, hỗ trợ không nên sử dụng kháng sinh mạnh ngay để làm ngừng cản quá trình tạo lập miễn dịch của trẻ.

Ngoài ra xoang mặt còn có chức năng giữ cho tiếng nói, hát vang, ấm, trong sáng.

Với các chức năng trên nên khi các xoang mặt bị viêm sẽ ảnh hưởng trước hết đến khả năng hô hấp, không khí thở hít vào không được làm ấm, làm ẩm và làm sạch làm cho dễ bị viêm họng, viêm thanh – khí – phế quản, viêm phổi và các chức năng khác. Ngoài ra còn làm suy giảm hệ thống miễn dịch, đặc biệt với trẻ nhỏ, từ đó ảnh hưởng đến sự phát triển cơ thể và sức khỏe của người bị.

Để đảm bảo chức năng, hoạt động bình thường của xoang cần lưu ý:

  • Tạo môi trường, không khí hít thở trong lành.
  • Nếu bắt buộc phải lao động, sinh hoạt ở nơi nhiều bụi, ôi nhiễm, khi phải tiếp xúc chất kích thích, hóa chất, cần đeo khẩu trang, sau đó rửa mũi, để trở lại thông thoáng.
  • Cơ bản đảm bảo lỗ thông xoang – mũi luôn được thông thoáng vì khi lỗ thông bị tắc do viêm nề hay do ô nhiễm, hoặc khi có các dị hình như lệch, mào vách ngăn mũi đưa tới.
  • Niêm mạc xoang thiếu không khí sẽ phù nề và tăng hoạt động các tuyến tiết – dịch, nhầy không được dẫn lưu, ứ đọng lại trong xoang làm cho áp lực trong xoang giảm. Áp lực xoang giảm làm tăng phù nề và tiết dịch. Đây chính là vòng quẩn đưa tới bệnh lý viêm xoang.

Hơn nữa, vì áp lực trong xoang giảm làm:

+ Tăng thẩm thấu nhiễm khuẩn từ ngoài vào xoang.

+ Các vi khuẩn lành cộng sinh trong xoang chuyển hành vi khuẩn bệnh và đặc biệt phát triển vi khuẩn yếm khí (sống không cần không khí) mà các kháng sinh thường ít tác dụng.

Thuốc gia truyền Bảo Phúc / ST

Cấu trúc của xoang mũi và vai trò miễn dịch của xoang mũi

Lưu