Giải phẫu xoang mũi ở người: các xoang trước, xoang sau

Con người có 5 đôi xoang mặt phân bố ở hai bên mặt quanh hốc mũi: các xoang thường đối xứng hai bên nhưng đôi khi cũng có hiện tượng thiếu, các xoang đều thông với hốc mũi. Dưới đây chúng ta sẽ xem xét chi tiết giải phẫu xoang mũi ở người:

Theo vị trí quanh hốc mũi được phân chia:

Giải phẫu xoang mũi, giai phau xoang mui

 1.Các xoang trước: nằm phần trước mặt, đi từ trên xuống có:

– Xoang trán: là hốc nằm trong xương trán từ gốc mũi lên trên và ra ngoài. Mức độ to, nhỏ khác biệt ở từng người và hai xoang trán cũng không nhất thiết to như nhau (những người có xoang trán to thường tiếng nói, hát vang hơn).

Cần lưu ý xoang trán phát triển chậm nhất, thường khoảng 9-10 tuổi mới bắt đầu hình thành nên trẻ nhỏ không thể bị viêm xoang trán (vì chưa có xoang trán).

Xoang trán thông với mũi qua một ống thông nhỏ nên cũng dễ bị tắc do viêm,do áp lực như khi lặn sâu, leo núi cao…

Xoang trán có thành trong trực tiếp với màng não và não, thành dưới với thành trên trong của hốc mắt.

Vì ở cao lại nhô ra trước nên xoang trán dễ bị chấn thương nhất (đặc biệt tai nạn giao thông khi không đội mũi bảo hiểm), nếu chấn thương mạnh làm rạn vỡ thành trong hay thành dưới gây chấn thương sọ não, chấn thương mắt rất nguy hiểm.

– Xoang hàm: là hốc mắt trong xương hàm trên ngay bên ngoài hốc mũi ra tới gò má. Xoang hàm là hốc to làm nhẹ khối xoang mặt nên thành xương khá mỏng.

Xoang hàm có sớm khi sinh ra đã có nhưng mới là một hốc nhỏ, tiếp tục phát triển to ra dần đến khoảng 4,5 tuổi thì đã được hình thành đầy đủ.

Xoang hàm thông trực tiếp với hốc mũi ở thành ngoài hốc mũi, ngay dưới khe cuối giữa qua một lỗ khá rộng, thường có thêm vài lỗ thông phụ nhỏ nữa. Do đó, khe giá là nơi quan trọng trong việc khởi sinh viêm xoang và cũng là nơi quan sát chuẩn đoán cơ bản trong viêm xoang.

Cần chú ý: ở trẻ nhỏ các mầm răng nằm quanh, trong thành hốc xoang nên các can thiệp vào xoang như chọc rửa xoang hàm, phẫu thuật xoang làm ảnh hưởng đến mầm tăng gây mọc lệch hay không mọc được răng.

Thành dưới xoang hàm liên quan đến các răng hàm trên từ số 3 đến số 6, nên khi bị sâu răng, nhổ, chữa các răng này ảnh hưởng đến xoang hàm (xem bài viêm xoang hàm do răng).

– Xoang sàng trước: nằm tiếp nối từ xoang hàm đến xoang trán, giữa khoảng hốc mũi và hốc mắt. Gọi là xoang sàng, xoang này không chỉ là một hốc như xoang trán, xoang hàm mà thường có khoảng 6-10 hốc nhỏ liên tiếp với nhau nên y học thường gọi là khối sàng trước hay các tế bào sàng trước.

Xoang sàng là xoang có sớm nhất ngay từ bào thai, chính từ xoang sàng phát triển lên thành xoang trán và xuống thành xoang hàm nên xoang sàng trong bệnh học thường được coi là xoang chủ, tạo nên viêm đa xoang.

Cần lưu ý: xoang sàng chỉ được phân cách với hốc mắt ở phía ngoài bởi một vách xương rất mỏng, được gọi là xương giấy (mỏng như tờ giấy) nên ở nhũ nhi chủ yếu là viêm xoang sàng và khi bị viêm mũi xoang sàng dễ phá vỡ vách xương mỏng để mủ chảy vào ổ mắt hay dò ra ngoài da ở khóe trong mắt (xem bài viêm xoang sàng).

2. Các xoang sau: nằm ở phía sau hốc mũi, gồm:

– Xoang sàng sau: cũng từ tế bào sàng như xoang sàng trước nhưng phát triển ngang ra phía sau ngay dưới nền xương sọ tới xoang bướm. Xoang sàng sau hay khối các tế bào sàng sau vì cũng gồm có nhiều hốc nhỏ và vách rất mỏng khi bị viêm hay úng mủ các vách này có thể bị dày nên hay tiêu đi.

Xoang sàng sau nằm ở trong sâu nên khi rỏ, xịt mũi hay khi dùng thuốc thường khó đến được xoang.

Lưu ý: xoang sang sau nằm dọc bên trong đường đi của dây thần khinh thi giác nên viêm xoang sàng sau có thể đẫn đến viêm thần kinh thị giác sau hốc mắt, gây mờ mắt, mù (xem biến chứng mắt trong mục biến chứng của viêm xoang).

– Xoang bướm: là xoang nằm sâu nhất, tạo thành hốc trong xương bướm ở nền sọ. Xoang bướm cũng cách biệt hơn, chỉ thông với xoang sàng sau và hốc mũi nên khi bị viêm cũng khó đưa thuốc nên được xoang bướm.

+ Xoang bướm nằm ở nền sọ, dưới hố yên (có tuyến yên) nên khi viêm các xoang sau thương gây nhức đầu phía sau vùng gáy hay vùng chẩm.

Dịch, mủ ở xoang sau không chảy vào hốc mũi, nên không xì mũi ra được mà chảy vào hốc mũi sau, phải khịt khạc để nhổ ra, mủ đọng, dính ở vòng họng rất khó chịu và dễ xuống dưới gây viêm đường hô hấp dưới.

Thuốc gia truyền Bảo Phúc – Chữa viêm xoang triệt để

Giải phẫu xoang mũi ở người: xoang trước, xoang sau

Lưu

Lưu