Phẫu thuật xoang mũi những chú ý quan trọng

Trong viêm mũi xoang, phẫu thuật xoang là biện pháp cần được đề cập tới, đặc biệt trong quá trình hiện nay ở nước ta phần lớn các viêm mũi xoang đều đến muộn, không được theo dõi điều trị nội khoa tốt, nhiều trường hợp có pôlip mũi xoang đã ở độ to, rõ.

Xem thêm: Bài thuốc chữa khỏi bệnh viêm xoang triệt để không cần phẫu thuật

Trong mấy năm quá, các cơ sở Tai Mũi Họng ở nhiều thành phố, tỉnh đã tiến hành phẫu thuật nội soi xoang với ưu điểm ít sang chấn, ít chảy máu, mang đến hiệu quả cao nếu được thực hiện đúng, tốt.

Tuy nhiên, không nên coi phẫu thuật xoang là biện pháp giải quyết cơ bản, triệt để và mang lại hiệu quả cho tất cả các viêm xoang mũi. Cần nhớ phẫu thuật xoang kể cả phẫu thuật nội soi xoang chỉ là lấy phần bệnh tích cần loại bỏ, làm cho các xoang được thông thoáng, dẫn lưu dễ để tạo điều kiện thuận lợi cho điều trị tại chỗ mũi xoang.

Phẫu thuật xoang mũi

Phẫu thuật nội soi xoang mũi

Để đảm bảo phẫu thuật xoang đạt kết quả tốt, không chỉ đơn thuần phụ thuộc vào điều kiện kĩ thuật, thầy thuốc phẫu thuật mà cơ bản cần có:

  • Chỉ định phẫu thuật đúng, hợp lý.
  • Tìm hiểu đầy đủ các nguyên nhân, yếu tố gây viêm mũi xoang
  • Chuẩn bị trước phẫu thuật tốt
  • Theo dõi điều trị, thực hiện tự điều trị, phòng tránh tái phát.

Khi nào nên phẫu thuật xoang

Không phải cứ viêm xoang là tiến hành phẫu thuật xoang, mà cần có chỉ định đúng, hợp lý. Do đó người bệnh cũng cần biết khi nào nên phẫu thuật xoang để đảm bảo có hiệu quả nhất. Về cơ bản, lưu ý tới:

  • Các viêm mũi xoang khi đã được điều trị nội khoa đúng, đầy đủ (toàn thân, tại chỗ và nguyên nhân) vẫn không mang lại hiệu quả, các triệu chứng chính như: chảy hoặc khịt khạc mũi mủ, ngạt tắc mũi và nhức đầu không hết hoặc trở lại nhanh khi ngừng điều trị. Phẫu thuật xoang để tạo thuận lợi cho điều trị nội khoa đạt kết quả.
  • Niêm mạc xoang đã bị thoái hóa nặng (thể hiện qua phim cắt lớp vi tính), có pôlip mũi xoang to không thể phục hồi qua điều trị.
  • Lỗ thông xoang với mũi bị tắc, không thực hiện được dẫn lưu, có dị hình ở khe giữa gây ảnh hưởng rõ (xem thêm phần nguyên nhân viêm xoang).

Phương pháp phẫu thuật xoang

Xem thêm: Cách chữa bệnh viêm xoang mũi khỏi triệt để bằng thảo dược

Hiện nay ở nước ta các cơ sở Tai Mũi Hong cũng thực hiện hai phương pháp phẫu thuật xoang:

Phẫu thuật xoang theo đường mở xoang hàm hay còn gọi là phương pháp kình điển vì đã có từ lâu. Trong chuyên môn gọi là phát triển tiệt căn xoang vì qua mở xoang hàm (bằng đục hoặc khoan thành xương mặt trước xoang cho phép quan sát được đầy đủ, trực tiếp và dễ dàng lấy hết được bệnh tích trong xoang). Tuy nhiên, phương pháp này có nhược điểm:

  • Do phải đục, khoan xương, cần rạch lợi để kéo môi, má lên nên đưa tới sưng, nề một bên má vài ngày.
  • Ngoài đục mở mặt trước xoang còn đục để mở một lỗ thông xoang – mũi mới ở thấp gần ngang sau mũi. Phẫu thuật gây chấn nên cũng dễ gây chảy máu hơn.
  • Qua các khoảng mất xương và việc lấy hết niêm mạc bị tổn thương trong xoang làm chức năng sinh lý của xoang không như bình thường nên khó thực hiện được việc hồi phục hoàn toàn xoang.

Phẫu thuật chức năng nội soi xoang thường được viết tắt là PESS (Functional Endoocoy Sinus Surgery). Ở nước ta được gọi tắt là phẫu thuật nội soi xoang – đúng ra phải là phẫu thuật chức năng xoang vì nhờ có ống nội soi, với đường kình nhỏ 4mm, có độ phóng đại lớn, có mặt kính với các độ nghiêng 00, 300, 370 … các dụng cụ vi phẫu thuật nhỏ nên có ưu điểm:

  • Phẫu thuật hoàn toàn trong lỗ mũi, ít gây sang chấn, ít chảy máu, không sưng nề, hồi phục sau 2,3 ngày
  • Cơ bản do không phải đục xương mở lỗ thông mới mà chỉ mở rộng lỗ thông mũi xoang tự nhiên nên đảm bảo được sự dẫn truyền sinh lý của xoang
  • Hơn nữa, nhờ có độ phóng đại lớn nên người cổ có thể chọn lọc được chỉ lấy đi phần bệnh tích, giữ lại phần bình thường, đảm bảo phẫu thuật xoang hồi phục lại chức năng sinh lý, làm sạch, làm ấm, làm ẩm, dẫn lưu của đường hô hấp trên.

Tuy nhiên, phẫu thuật nội soi chức năng xoang cũng có những hạn chế:

  • Do vậy mổ hẹp, vào xoang qua lỗ tự nhiên, dù có được mở rộng thêm nhưng cũng hạn chế quan sát và thao tác lấy bỏ bệnh tích, nhất là với bệnh tích nhiều, lớn ở góc khuất
  • Do không quan sát được trực tiếp, đường vào nhỏ nên nếu không được nghiên cứu trước các bất thường trên phim cắt lớp vi tính có thể gây ra tai biến trong phẫu thuật, mặt khác khi bệnh tích đã đẩy ra ngoài thường không xử lý được

Chỉ định phẫu thuật xoang

Với các thuận lợi và các hạn chế của từng phương pháp đã nêu nên không phải phẫu thuật nội soi chức năng là tuyệt đối tốt cho mọi trường hợp viêm xoang, cũng như phẫu thuật mở xoang hàm là chỉ thực hiện khi không có điều kiện phẫu thuật. Mặc dù tiên bộ, ưu thế của phẫu thuật chức năng nhưng vẫn cần tôn trọng các chỉ định phẫu thuật, không nên ham, nhất thiết xin “mổ nội soi”.

Phẫu thuật mở xoang hàm được chỉ định khi:

  • Bệnh tích trong xoang quá lớn: pôlip, u quá to, từ lâu, khó xác định chân bám, vị trí xuất phát.
  • Với các trường hợp nghi ngại có thể là ác tính, u dễ chảy máu, làm phẫu thuật mở xoang hàm thuật lợi và đạt hiệu quả hơn.
  • Các trường hợp viêm xoang do nấm, khi nấm đã lan tràn; viêm xoang do răng có lỗ rò dưới xoang cần bít lấp, mổ nội soi khó lấy được hết mà dễ tái phát.

Phẫu thuật nội soi chức năng được chỉ định với hai loại chính:

  • Mở rộng lỗ thông mũi xoang đơn thuần nhằm giải phóng các bít tắc, lấy các dị hình làm hẹp lỗ thông để đảm bảo được dẫn lưu tốt xoang ra mũi, đưa được thuốc vào xoang nhằm làm hết dẫn viêm xoang, phục hồi lại chức năng của xoang.
  • Mở rộng lỗ thông và lấy bỏ bệnh tích trong xoang như pôlip (chưa quá to), phần niêm mạc đã bị thoái hóa chủ yếu ở xoang sàng(trước và sau) và xoang hàm.

Vì là phẫu thuật chức năng nên mục đích không phải là lấy hết bệnh tích mà chỉ lấy phần nào không còn khả năng hồi phục mà chủ yếu là mở rộng lỗ thông mũi xoang tự nhiên, tạo cơ sở thuận lợi cho điều trị nội khoa.

Cần chuẩn bị tốt cho phẫu thuật xoang

Để đảm bảo hiệu quả phẫu thuật xoang cần chuẩn bị chu đáo, tránh tình trạng khi phát hiện được bệnh vội vàng xin mổ ngày. Cơ bản cần:

  • Điều trị nội khoa đầy đủ trước mổ để đảm bảo không có tình trạng viêm cấp ở xoang(sốt, đau nhức, sưng nề vùng xoang …), làm hết, giảm phù nề, xuất tiết mũi xoang, đảm bảo cho phẫu thuật được thuận lợi và hồi phục tốt sau mổ.
  • Cần được khám cẩn thận bằng nội soi mũi xoang: chụp cắt lớp vi tính mũi xoang (nhất là các trường hợp phẫu thuật nội soi xoang) để thấy được đầy đủ tình trạng xoang, tránh tai biến, sót bệnh tích khi mổ.
  • Phát hiện đầy đủ các bệnh toàn thân là nguyên nhân ảnh hưởng tới viêm mũi xoang như dị ứng, hen, trào ngược dạ dày thực quản, nên điều trị đảm bảo ổn định trước khi mổ, để tránh bị tái phát, ảnh hưởng không tốt đến hiệu quả mổ.
  • Lưu ý với các bệnh toàn thân như: tiểu đường, huyết áp cap, lao … cần cân nhắc trong chỉ định vì dễ có tai biến, phẫu thuật thường không mang lại hiệu quả.

Những điều cần thực hiện sau khi mổ

Trong điều kiện hiện nay ở nước ta, các phẫu thuật xoang kể cả phẫu thuật nội soi dù chỉ mở lỗ thông xoang tối thiểu phải được thực hiện tại các cơ sở Tai Mũi Họng có đủ trang thiết bị, đảm bảo kỹ thuật, có giường bệnh để theo dõi sau mổ cho đến khi phát triển ổn định, bỏ hết bấc, gạc cầm máu, không còn chảy máu; mui thở tương đối thông và tự dẫn lưu xoang được

Tuy nhiện không thể coi sau khi ra viện là phẫu thuật xoang đã xong, nếu không thực hiện tốt các yêu cầu tối thiểu sau thì viêm xoang tái phát nhanh, hiệu quả phẫu thuật rất hạn chế.

Sau khi ra viện cần:

  • Tiếp tục điều trị nội khoa theo đề xuất của thầy thuốc cho từng trường hợp riêng như: dùng các thuốc chống viêm, chống phù nề, khi có pôlip có khi phải dùng kéo dài tiếp; các thuốc chống dị ứng, tránh trào ngược dạ dày thực quản, thường phải dùng vài tuần sau khi mổ.
  • Luôn đảm bảo mũi thông thoáng, không bị ứ đọng dịch, nhầy, không có vảy hay máu cục trong hốc mũi, tốt nhất cần thực hiện “tự rửa mũi” hàng ngày vài tiếng sau mổ(sau bài điều trị thông thường: tự rửa mũi trong) hoặc nhỏ, xịt mũi với dung dịch dạng nước biển, thuốc co mạch, sát khuẩn, corticoid.
  • Khí dung mũi xoang hay xong hơi mũi xoang (xem trang 90) với trường hợp pôlip nhiều, thành chùm, nhiều chân bám nên xịt corticoid tại chỗ kéo dài hàng tháng sau mổ.
  • Đến khám kiểm tra định kì theo thầy thuốc hẹn thường 1 tháng. 3 tháng sau khi mổ và đến khám lại ngay khi thấy các triệu chứng xoang trở lại hay có bất thường

Cần nhớ theo quan niệm đúng phẫu thuật xoang nhất là “mổ nội soi” chỉ là bước đầu, tạo điều kiện để có thể điều trị nội khoa: tại chỗ và toàn thân tốt mới đảm bảo hiệu quả dài lâu của phẫu thuật xoang.

Thuốc gia truyền Bảo Phúc là bài thuốc Đông y chữa khỏi bệnh viêm xoang triệt để mà không cần can thiệp phẫu thuật.

Quý vị có thể tham khảo chi tiết cách xông thuốc tại đây: Cách chữa viêm xoang mũi

Thuốc gia truyền Bảo Phúc / ST

Lưu