Viêm xoang cấp chuẩn đoán và điều trị

Viêm xoang cấp tính là bệnh thường gặp ở mọi lứa tuổi. Do điều kiện thời tiết biến động bất thường, đặc biệt các khoảng giao thời: xuân – hạ, thu – đông. Đặc biệt tình trạng ô nhiễm không khí không chỉ ở nơi lao động, giao thông công cộng với bụi, khí thải … mà cả ở nơi sinh hoạt với các phòng chật hẹp, ẩm thấm, khói bếp than … đưa tới viêm mũi là bệnh rất phổ biến, ai cũng từng bị.

Cũng do cấu trúc các xoang đều thông trực tiếp với mũi, lát bằng niêm mạc liên tiếp với niêm mạc mũi (xem những điều cần biết về các xoang mặt) nên khi bị viêm mũi thường rất dễ đưa tới viêm xoang cấp tính.

Với trẻ em, đặc biệt trẻ nhỏ từ 2 – 10 tuổi viêm mũi họng cấp thường gặp hàng tháng, nếu không được theo dõi, xử trí tốt dễ đưa tới viêm xoang cấp tính.

Viem xoang cap tinh , viêm xoang cấp tính

Viêm xoang cấp tính gây đau nhức xoang

Các tổn tổn thương về răng với tỷ lệ ngày càng tăng cao, các mầm răng hàm trên của trẻ nằm ngay trong và thành xoang hàm. Với người lớn, các răng từ số 3 đến 6 hàm trên cũng liên quan đến xoang. Nên viêm xoang do răng cũng gặp ngày càng tăng.

Viêm xoang cấp tính có bệnh cảnh khác biệt tùy theo lứa tuổi, xoang bị viêm, yếu tố gây viêm xoang lại thường kế tiếp ngày với viêm mũi cấp, tổn thương răng chấn thương nên thường không được lưu ý phát hiện, điều trị tốt để chuyển thành viêm xoang mạn.

Viêm xoang cấp tính có thể gây những biến chứng phức tạp, hiểm nghèo nhất là ở trẻ em, người già yếu.

Chuẩn đoán viêm xoang cấp tính

Viêm xoang cấp tính là bệnh thường gặp nhất, có người cho là ½ dân số đã từng bị viêm xoang cấp 1 lần. Bệnh có thể gặp từ trẻ nhỏ vài tháng tuổi đến người già, rất thường gặp ở lứa tuổi học tập, lao động do phải tiếp xúc thường xuyên với môi trường ô nhiễm trong sinh hoạt đặc biệt là ở các nhà máy, hầm mỏ, ở những người bị viêm mũi có cơ địa dị ứng hút thuốc lá, cơ thể suy nhược gặp với tỷ lệ cao hơn.

Viêm xoang cấp tính thường gặp viêm một xoang trong đó xoang hàm hay gặp nhất, ở trẻ nhỏ dưới 3 – 4 tuổi xoang hàm lại dễ gặp hơn; cũng hay gặp viêm cả khối xoang trước; hàm – sàng trán, trong các trường hợp do nhiễm khuẩn hay virut.

Việc chuẩn đoán viêm xoang cấp tính không khó, nên lưu ý có hiểu biết có thể tự chuẩn đoán dựa trên các dấu hiệu lâm sàng khá điển hình:

  • Sốt: khi bị viêm xoang cấp bao giờ cũng có sốt nhưng mức độ khác nhau tùy từng người. Với trẻ em sốt thường không rõ rệt, sốt cao: 38 – 39oC, trong vài ngày. Ở người lớn khỏe mạnh, chỉ sốt nhẹ, thoáng qua, có hiện tượng gây gây sốt, gay rét, người mệt mỏi.
  • Đau nhức vùng mặt là nguyên nhân chính, đau thành từng cơn, rõ rệt về sáng, vùng mặt tương ứng với xoang bị viêm. Nếu viêm xoang hàm ấn ngón tay vùng má bên cạnh rãnh mũi thấy đau rõ rệt. Nếu ở vùng gốc mũi là viêm xoang sàng. Với xoang trán ấn vùng trên lông mày phía trong hốc mắt.
  • Chảy mũi mủ luôn gây khó chịu, vì chảy nhiều, liên tục trong ngày. Nếu chảy mũi nhầy, đặc, dính thường do virut. Nếu do virut sẽ chảy mủ đặc, có mầu vàng hoặc nâu bẩn, có mùi hôi tanh khó chịu. Nếu xì mũi mạnh có thể chảy mủ lẫn dây máu.
  • Ngạt tắc mũi là triệu chừng không thể thiếu, tùy theo bên viêm, mức độ gây ngạt hay tắc mũi một hay cả hai bên. Nếu ngạt tắc mũi cả hai bên sẽ gây mât ngửi, hay ngửi mũi không rõ, tiếng nói không rõ, không vang. Do ngạt tắc mũi hai bên má mồm thở bù về đêm, nếu trời lạnh gây đau, rát họng, trẻ em đưa tới ho, kém ngủ, kém ăn.
  • Khi nhỏ các thuốc nhỏ mũi co mạch: ngạt, tắc mũi cũng giảm nhưng chậm và không giữ được lâu, nhất là trong mũi còn nhiều mũi, nhầy, mủ ứ đọng.

Nếu được chụp Xquang: trên phim Blondau cho thấy xoang bị viêm (hàm hay trán hay các xoang trước) bị mờ đều, có khi thấy có mức dịch, mủ trong xoang.

Viêm xoang cấp tính nhiễm khuẩn dễ đưa tới viêm họng (đau, rát, ngứa họng), viêm thanh quản (thay đổi tiếng nói, khan tiếng, ho …) nhất là ở trẻ em và người phải nói nhiều. Với trẻ nhỏ có thể đưa tới viêm khí, phế quản, viêm màng tiếp hợp mắt (mắt đỏ, chảy nước mắt, có mủ mắt …).

Điều trị viêm xoang cấp tính

Trong nhiều trường hợp viêm xoang cấp tính được nghỉ ngơi, điều trị đúng sẽ khỏi nhanh, không để lại ảnh hưởng gì. Tuy có thể điều trị khỏi được nhưng cần lưu ý viêm xoang cấp tính dễ đưa tới viêm xoang mạn tính phức tạp hơn và có các biến chứng.

Hướng xử trí: Cơ bản thực hiện các nguyên tắc sau:

+ Nghỉ ngơi, giảm các hoạt động mạnh, căng thẳng, tránh các yếu tố kích thích như bụi, nóng, ẩm, môi trường ô nhiễm, dễ lây – nhiễm khuẩn.

+ Chủ yếu đảm bảo mũi thở thông: không bị dịch nhầy, mủ ứ đọng trong hốc mũi. Nếu hốc mũi có nhiều mủ cần rỏ lần đầu để thở được thông, sau vài phút xì mũi sạch, rồi nhỏ tiếp để sát khuẩn và giữ mũi được thông thoáng lâu.

Với trẻ nhỏ (dưới 3 tuổi) chưa bít cách xì mũi sau khi nhỏ mũi lần đầu cho thông thoáng, nên nhỏ dung dịch sinh lý (NaCl 9 0/00) hay xịt nước biển (sinh lý) để trôi hết các ứ đọng trong hốc mũi rồi nhỏ mũi tiếp sau vài phút. Nếu được thực hiện hút sạch mũi: bằng bóng cao su tự hút mũi, hoặc do thầy thuốc thực hiện sẽ rất có tác dụng.

Lưu ý: nếu chỉ nhỏ mũi một lần sẽ rất ít tác dụng, nếu xì mũi, hút mũi khi mũi chưa thông sẽ gây hại vì dịch mủ ở mũi có thể bị đẩy ngược vào xoang, gây chảy máu mũi.

Nếu được thực hiện: khí dung mũi – xoang hay xông hơi mũi xoang, có tác dụng rất tốt.

Thuốc toàn thân: chỉ thực hiện khi tình trạng phẫu thuật rõ (sốt cao, đau nhức, chảy mủ đặc hôi …) hoặc khi đã ảnh hưởng đến phổi …

Các thuốc thường dùng:

  • Kháng sinh
  • Kháng viêm: giảm phù nề, xuất tiết nhiều
  • Vitamin C

Như đã nêu, viêm xoang cấp tính có thể đưa tới biến chứng, dễ chuyển thành viêm xoang mạn nên cần được theo dõi, xử trí tích cực. Nếu sau 7 – 10 ngày các dấu hiệu không thuyên giảm (đặc biệt chảy mũi, ngạt mũi) cần được đến khám chuyên khoa.

Cách chữa viêm xoang cấp, mạn tính triệt để tại đây: Cách chữa viêm xoang cấp tính

Thuốc gia truyền Bảo Phúc / ST