Viêm xoang mạn tính: nguyên nhân và chuẩn đoán

viem xoang man tinh

Viêm xoang mạn là bệnh thường gặp ở nước ta, gặp ở mọi lứa tuổi, từ trẻ nhỏ cho tới người già. Tại các nhà máy, công trường, nơi môi trường ô nhiễm, hay phải thường xuyên tiếp xúc với bụi, hơi khí, hóa chất, ẩm nóng, … tỷ lệ bị xoang có thế chiếm 20% đến 40% người lao động; theo thống kê là một bệnh chiếm tỷ lệ ngày nghỉ, giảm năng suất, cường độ lao động cao nhất. Viêm xoang mạn ở nước ta ngày nay có hiện tượng ngày càng tăng cao.

Viêm xoang mạn rất đa dạng, do các xoang đều có liên thông trực tiếp với nhau nên ít gặp viêm một xoang mạn mà thường là viêm xoang hoặc viêm các xương trước (hàm – sàng – trán), hoặc viêm các xoang hàm sau (sàng sau bướu)

Viêm xoang mạn cũng do nhiều nguyên nhân:

  • Thường gặp nhất là các viêm mũi mạn, viêm xoang cấp không được điều trị triệt để.
  • Các yếu tố tại chỗ như dị hình ở cách ngăn, vùng lỗ thông mũi xoang gây cẩn trở dẫn lưu xoang. Các VA, amidan quá phát, các bệnh tích ở răng … poolip hay u ở mũi chiếm tỷ lệ đáng kể.
  • Các yếu tố toàn thân, đặc biệt cơ địa, bệnh dị ứng chiếm tới 20 – 30% trong viêm xoang mạn(40% người hen, xuyễn có dị ứng mũi xoang), đái tháo đường, suy giảm miễn dịch (HIV/AIDS) cũng được coi là nguyên nhân quan trọng, các bệnh khó xác định như trào ngược dạ dày – thực quản cũng chiếm tới 20% trong viêm xoang mạn.
  • Các yếu tó nghề nghiệp khi tiếp xúc thường xuyên với hóa chất(phun thuốc trừ sâu …); các côn trùng bụi, gió thường xuyên; các văn phòng, nhà máy có khí hậu lạnh, ẩm (thường xuyên sử dụng máy lạnh, điều hòa, … hoặc thay đổi áp lực không khí(thợ lặn…).

Viêm xoang mạn cũng có nhiều loại bệnh tích khác nhau:

  • Thường gặp là viêm xoang mạn mủ, nhiễm khuẩn.
  • Viêm xoang mạn có poolip ở xoang mũi.
  • Viêm xoang mạn có nấm ở xoang.
  • Viêm xoang mạn xuất tiết chống nước mũi trong từng lúc, từng mùa (trong viêm xoang dị ứng hay vẫn mạch).

Chuẩn đoán viêm xoang mạn tính

Do có nhiều thể, dạng viêm xoang mạn nên trong chuẩn đoán cũng đa dạng. Để  thuận tiện chuẩn đoán viêm xoang mạn dựa vào: các triệu chứng lâm sàng, thăm khám thực thể, các hình ảnh Xquang và các xét nghiệm khi cần thiết.

Các dấu hiệu lâm sàng

Viêm xoang mạn ít ảnh hưởng đến toàn trạng, không sốt, trừ khi có các đợt bội viêm có sốt và đau nhức vùng xoang rõ.

3 triệu chứng chính luôn gặp là:

– Cháy mũi mủ thường xuyên, có màu xanh, nâu hay vàng đục, bẩn, đặc, dính và có mũi hôi tanh.

Mũi mủ thường chảy nhiều vào sáng dậy, khi mệt mỏi.

Tùy theo thể:

Viêm xoang trước chảy mũi mủ chủ yếu ra qua lỗ mũi trước.

Viêm xoang sau mạn có thể không chảy mũi mủ ra trước mà chảy ra sau, xuống vòm họng làm luôn phải khạc khịt để nhổ ra rất khó chịu.

– Ngạt – tắc mũi: tùy theo tình trạng cuốn mũi phù nề, thoái hóa, do mủ ứ đọng ở hốc mũi. Trong viêm xoang mạn có poolip mũi xoang, ngạt tắc mũi rất rõ rệt, có thể đưa tới mất ngửi (do hốc mũi bít tắc: hơi, mùi không đến được vùng ngửi). Làm thay đổi giọng nói: có giọng mũi kín (như người bịt mũi nói).

– Nhức đầu: thường âm ỉ hay thành cơn làm ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập, lao động.

Với viêm xoang mạn trước đau nhức vùng trán, má.

Với viêm xoang mạn sau nhức đến vùng gáy, chũm, thường nhức đầu buổi sáng, khi có mủ ứ đọng – có hiện tượng đau nhức rõ rệt trong các đợt bội viêm.

Triệu chứng viêm xoang mạn qua khám

Với viêm xoang mạn thăm khám thông thường và nội soi mũi xoang cho thấy được đầy đủ và rõ rệt hơn các dấu hiệu thực thể như:

  • Lỗ thông mũi xoang bị phù nề, bít tắc, ứ mủ.
  • Các thoái hóa, pôlip khi cong nhỏ, lấp trong khe giữa.
  • Các dị hình như gai, mào vách ngăn, mỏm móc phình to, thoái hóa, … bất thường của cuốn giữa như đảo chiều, có bóng hơi, dính, chạm vào vách ngăn … thể hiện nguyên nhân và tình trạng của viêm xoang.
  • Nội soi đặc biệt thấy được trực tiếp tình trạng thoái hóa niêm mạc, mủ, pôlip hay nấm trong xoang.

Với viêm xoang sau nội soi cho thấy được trực tiếp hình ảnh lỗ thông như sau:

  • Chụp Xquang: với các viêm xoang, mạn, chụp Xquang rất có giá trị trong chuẩn đoán: cho biết được các xoang bị viêm và tình trạng thương tổn của xoang.
  • Chụp Xquang thông thường: với các xoang trước theo tư thế Blondeam cho thấy được các xoang hàm, xoang trán, xoang sàng và có thể cả xoang bướu bình thường hay bị viêm.
  • Khi xoang có mủ, thấy hình ảnh mờ đặc xoang hay có mức, ngấn mủ.
  • Niêm mạc xoang thoái hóa cho hình ảnh xoang bị mờ đều hoặc thành xoang dày lên rõ.

Với các xoang: sàng sau, bướm chụp theo tư thế Hirtz có thể thấy hình ảnh mờ đều hay mờ đặc, các bách của xoang sàng mờ không rõ hay mất.

hinh anh viem xoang man

Các phim thông thường, nhất là tư thế Hirtz chỉ cho các hình ảnh gợi ý, không thật chuẩn xác.

Để đảm bảo rõ hơn cho chụp phim cắt lớp vi tính. Qua các lớp cắt với độ dày 1 – 2 ly cho biết chi tiết xoang bị viêm: có dịch, nhầy hay mủ, mức độ nhiều hay ít, niêm mạc xoang bị thoái hóa: mức độ nhiều hay ít, niêm mạc xoang bị u, hình dạng, vị trí, mật độ, một hay nhiều. Lỗ thông xoang còn hay bị tắc, các dị hình, dị dạng cần được lưu ý để đảm bảo xoang được dẫn lưu tốt.

Thuốc gia truyền bảo Phúc

Hãy bình luận đầu tiên

Để lại một phản hồi

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai.


*